Les mystères de la voie / De mysteries van het nazoeken


Nombreux sont les facteurs qui peuvent influencer le travail des chiens sur la voie du gibier.


Nous sommes, tous, admiratifs devant le travail des chiens, qu’ils soient d’arrêt, de sang, de traque, courant… mais il est parfois bien difficile de comprendre comment ils peuvent retrouver la voie et comment ils la perdent. Combien d’excuses ne sont-elles pas invoquées, à tort ou à raison, pour expliquer un échec ! Essayons donc de comprendre.


Empreinte odorante et champ odorant

L’odeur d’un gibier correspond d’abord à l’ensemble des molécules que son passage laisse au sol et au contact de la végétation. C’est l’empreinte odorante laissée par les glandes carpiennes et autres autour des sabots et des pattes. C’est aussi les molécules gazeuses libérées par l’animal en fuite, transpiration, haleine, odeurs qu’il a pris sur lui en se mouvant mélangées à ses secrétions : c’est le champ odorant. Les chiens courants suivent surtout l’empreinte odorante, les chiens d’arrêt se concentrent surtout sur le champ odorant.

L’évolution de la voie est évidemment plus complexe et influencée par de nombreux facteurs. L’empreinte odorante est composée de particules chimiques déposées sur le sol qui vont passer à l’état gazeux plus ou moins rapidement en fonction de multiples causes. Les chiens suivent la voie, essentiellement, grâce aux particules passées à l’état gazeux. L’eau est un bon vecteur de la voie, surtout à l’état de vapeur d’eau. Donc, un temps de bruine ou de brouillard, sans averse trop soutenue, est un temps tout à fait favorable au travail des chiens.

On comprendra, bien sûr, que les influences sur la voie sont multiples et pas toujours faciles à analyser. Ainsi, en hiver, il vaut mieux, parfois, attendre une heure que l’air se réchauffe avant de lancer ses chiens d’arrêt en plaine. De même, bien souvent, il ne faut pas craindre qu’une pluie modérée perturbe une recherche d’un bon chien de sang mais, de même, il vaut mieux laisser se réchauffer le sol afin que les particules s’évaporent.


Le facteur climatique

Une recherche au sang, un lendemain de chasse, ne sera pas perturbée par une averse nocturne, les molécules odorantes restant, en effet, fixées au sol, pour autant qu’il ne continue pas à pleuvoir abondamment le jour de recherche car les molécules odorantes ne s’évaporent pas dans l’air. De même, la neige en abondance compromet le travail des chiens pour la même raison : elle empêche les molécules odorantes de passer à l’état gazeux. Par contre, une mince couche de neige ou de gel est favorable. De même, un gel nocturne suivi d’une journée de chasse ensoleillée est favorable au chien car la vapeur d’eau emporte bien les molécules odorantes. Les écarts de températures entre la terre et l’air sont aussi importants. Ainsi, si l’air est plus chaud que le sol, les gaz odorants s’évaporent et la voie est fugace. Inversement, si l’air est plus froid que la terre, les particules se condensent et la voie est persistante.

Le facteur terrain

La nature du sol influence bien évidemment la voie : un sol rocailleux fixe moins les odeurs qu’une terre argileuse sur laquelle un chien trouvera plus facilement une piste que sur un sol empierré et ce, même si sur de la terre trop lourde, le gibier perd les molécules fixées à ses pattes à cause de cette terre collante. L’animal de chasse semble connaître, souvent par expérience, ce phénomène : un lièvre, par exemple, est capable de passer par un champ su lequel on a épandu du fumier afin de casser sa voie. Ou, ce même lièvre ou un autre animal passera sur une route goudronnée pour y laisser peu de sentiment. Par contre, l’eau étant un bon fixateur des odeurs, un chien est capable de suivre une voie sur l’eau calme d’un étang.

Le facteur vent

Tous, nous savons bien sûr comment il faut attaquer une terre au petit gibier. Que de fois n’avons-nous pas admiré nos chiens remonter la voie d’un gibier blotti dans les betteraves ! C’est tellement palpable qu’on a parfois l’impression de suivre les effluves et de les apprécier avec son chien ! De même, dans les chasses au chien courant, on peut voir la meute se disperser sur une grande largeur si le vent est latéral par rapport à la fuite du gibier, le vent dispersant les substances volatiles. J’ai eu plusieurs teckels pour la recherche au sang. Un de ceux-ci, au lieu de suivre la voie de façon précise, prenait souvent des raccourcis pour contourner un houppier ou un roncier touffu. A posteriori , je me dis que ce chien ne restait pas fixé à l’empreinte odorante mais, quand cela l’arrangeait, se raccrochait à la voie odorante.

Chaque gibier a ses caractéristiques propres de sorte que l’un aura une voie s’estompant vite (le Chevreuil ou le Renard) alors que d’autres (le Sanglier ou le Cerf) laisseront une voie de plus en plus odorante.

Le facteur gibier

Chaque espèce a évidemment son empreinte odorante, empreinte qui évolue d’ailleurs avec la fuite. Ainsi, la voie du Chevreuil devient plus légère au fur et à mesure de la fatigue de l’animal au contraire du Sanglier dont la voie devient de plus en plus forte. Le Lièvre a un sentiment léger mais qui persiste longtemps. Le Cerf a, quant à lui, une voie forte mais qui peut très vite varier avec le terrain. Le Renard a une odeur forte mais qui disparaît rapidement. À la lumière de tous ces éléments, on comprend mieux le comportement des chiens. Ainsi, on comprend qu’en battue, on parvient à se faire une idée de l’animal poursuivi : la musique des chiens sera plus soutenue sur un sanglier (odeur plus forte et persistante) que sur un chevreuil dont le sentiment diminue avec la fatigue. De même, un renard excitera l’agressivité des chiens mais sa voie sera vite perdue et ainsi de suite.

L’air plus chaud que le sol, les gaz s’évaporent rendant la voie fugace. L’air plus froid, les particules se condensent et la voie est persistante.

Le facteur météo

En octobre, on a, souvent, l’impression que les chiens n’ont pas encore de nez et qu’ils perdent vite la trace. Ce n’est-ce pas parce qu’ils se sont « encroutés » à la bonne saison mais plutôt parce qu’il peut encore faire chaud en octobre, que les odeurs sont fugaces et s’évaporent rapidement. De même, on comprend que les chiens auront du mal par de fortes gelées et des neiges abondantes. Dans la recherche au sang, il vaut mieux, en hiver, attendre le léger dégel du matin avant de partir en recherche car, à ce moment, les substances fixées par le gel de la nuit s’évaporent et notre chien de sang aura une voie plus facile. Le plus souvent, aussi, un temps pluvieux n’explique pas l’échec du chien : l’eau étant le meilleur vecteur des odeurs, pluie et bruine ne sont que de bons alliés de notre chien. Evidemment, les grosses pluies lavent le sol et effacent les odeurs.


Comprendre, mieux connaître pour chasser mieux

Tout ceci n’est qu’un résumé des influences multiples agissant sur les empreintes ou champs odorants qui compliqueront ou faciliteront le travail des chiens. En comprenant mieux ces phénomènes et, par-là, les succès et les échecs de nos compagnons à quatre pattes, nous les connaîtrons mieux et nous pourrons, dès lors, les faire chasser dans de meilleurs conditions.


Article signé Philippe Danthine, chasseur passionné et membre de la Ligue des chasseurs




Er zijn veel factoren die het werk van honden op de wildroute kunnen beïnvloeden. We bewonderen allemaal het werk van honden, of ze nu staande-, bloed-, apporteer- of drijfhonden zijn ... maar het is soms moeilijk te begrijpen hoe ze hun weg naar het wild vinden, of hoe ze deze kwijtraken.

Vele excuses worden, terecht of onterecht, ingeroepen om een ​​tegenslag uit te leggen! Dus laat ons dit wat beter proberen te begrijpen…


Geur- en pootafdrukken

De geur van wild is afkomstig van de poot- of hoefafdrukken die moleculen op de grond achterlaten en in contact komen met de vegetatie. Deze afdrukken worden voornamelijk achtergelaten door de “carpale klieren” rond de hoeven of poten. Er zijn ook gasvormige moleculen die vrijkomen door het vluchtende dier: transpiratie, bloed, adem … geuren die het heeft aangenomen terwijl het beweegt, vermengd met zijn afscheidingen. Dit noemt men het “geurveld”. Drijfhonden volgen meestal de geurafdrukken van de poten. Staanders richten zich vooral op het geurveld.

Het volgen van een spoor is natuurlijk complexer dan dat, en hangt af van meerdere factoren. Het geurspoor bestaat uit chemische deeltjes die op de grond worden neergeplant en die afhankelijk van vele oorzaken zich min of meer snel in gasvormige toestand omvormen. Honden volgen het pad, voornamelijk vanwege deze gasvormige deeltjes. Water is een goede drager van de geur van de vluchtroute van wild. Daarom is motregen of mist, zonder al te zware stortbuien, gunstig voor zweetwerk of spoorzoeken.

Laat het duidelijk zijn dat de vele invloeden op de vluchtroute van het wild het nazoek er niet altijd even makkelijk op maakt. In de winter is het soms beter om een ​​uurtje te wachten totdat de lucht is opgewarmd vooraleer je je zweethond zijn werk laat doen. Evenals men in vele gevallen niet bang moet zijn dat motregen het nazoekwerk van een goede zweethond zal verstoren. Alleszins is het altijd beter om de grond te laten opwarmen zodat de geurdeeltjes kunnen verdampen.


De klimatologische factor

Een zweetnazoek, de dag na de jacht, wordt niet verstoord door een nachtelijke stortbui, de geurmoleculen blijven in feite aan de grond vastzitten, zolang het op de dag van het schot niet overvloedig regent. Geurmoleculen verdampen namelijk niet in de lucht. Evenwel maakt overvloedige sneeuw het werk van onze honden een pak moeilijker om dezelfde reden: het voorkomt dat geurmoleculen in gas veranderen. Aan de andere kant is een dun laagje sneeuw of vorst wel voordelig. Net zoals nachtvorst, gevolgd door een zonnige dag, een pluspunt is voor de zweethond omdat de waterdamp de geurmoleculen goed afvoert. Ook temperatuurverschillen tussen de aarde en de lucht zijn belangrijk. Als de lucht warmer is dan de grond, verdampen de geurgassen en is het spoor moeilijk te volgen. Omgekeerd, als de lucht kouder is dan de aarde, condenseren de deeltjes en is het pad goed ruikbaar voor onze trouwe viervoeters.

De veldfactor

De aard van de bodem heeft uiteraard invloed op het spoor: een rotsachtige bodem houdt namelijk minder geurtjes vast dan kleigrond. Hierop zal de zweethond makkelijker een spoor vinden dan op steenachtige grond. Het wild schijnt, vaak uit ervaring, dit fenomeen te kennen: een haas kan bijvoorbeeld door een met mest uitgespreid veld rennen om zijn pad te verstoren. Diezelfde haas (of om het even welk ander dier) zal een asfaltweg passeren om daar weinig geur achter te laten. Aan de andere kant, omdat water een goede geurfixator is, kan een hond een pad volgen op kalm water in bvb. een vijver.

De windfactor

We weten natuurlijk allemaal dat we kleinwild moeten bejagen tégen de wind in. Hoe vaak hebben we onze honden niet bejubeld als ze voorstonden op een tussen de bieten genesteld dier?! Soms krijg je echt de indruk dat je zélf de geuren volgt en er even veel van geniet als je hond! Evenzo kan je bij een drijfjacht of battue zien dat de meute zich over een grote oppervlakte verspreidt als de wind zijwaarts zit op het vluchtend dier. Dit komt omdat de wind de vluchtige stoffen verspreidt. Ik had verschillende teckels voor nazoekwerk. Eén daarvan liep, in plaats van de route nauwkeurig te volgen, vaak kortere wegen af om rond een boomstronk of dichte bramen een omweg te maken. Achteraf gezien zei ik tegen mezelf dat mijn hond niet gefixeerd bleef op het spoor, maar, wanneer het hem uitkwam, zich vastklampte aan het geurspoor.

Ieder soort wild heeft zo zijn eigen kenmerken opdat ze een snel vervagend pad zullen hebben (hert of vos) terwijl andere (everzwijnen bvb.) een steeds hevigere geur zullen achterlaten.

De wildfactor

Laat het duidelijk zijn dat elk soort wild zijn eigen geur achterlaat, geur die door het vluchtende dier veranderd. Zo wordt de reuk van bvb. reeën lichter naarmate het dier moe wordt, en dit in tegenstelling tot bvb een beer, wiens geur steeds sterker wordt. Het Haas heeft een lichte geur die lang aanhoudt. Het hert heeft een sterke geur, maar deze kan erg snel variëren met het terrein. De vos daarentegen heeft een heel sterke geur die evenwel zeer snel verdwijnt. In het licht van al deze elementen kunnen we het gedrag van onze honden beter begrijpen. Zo krijgen we tijdens een druk- of drijfjacht ook een idee, van welk soort dier achtervolgd wordt: de “muziek” van de honden zal meer aanhouden bij een wild zwijn (sterkere en hardnekkiger geur) dan bij een ree waarvan de geur afneemt bij vermoeidheid. Evenals een vos de agressiviteit van honden zal opwekken, maar zijn geurspoor snel verloren zal gaan...

Indien de lucht warmer is dan de grond verdampen de geuren waardoor het pad vluchtig wordt. Als de lucht kouder wordt zullen de deeltjes condenseren en het pad is persistenter

De weerfactor

In oktober hebben we vaak de indruk dat honden nog “geen neus” hebben en dat ze snel opgeven. Dit komt omdat het in oktober nog steeds heel warm kan zijn en de geuren dus enorm vluchtig zijn en snel verdampen. Net zoals het evident is dat onze honden het moeilijk hebben bij strenge vorst en zware sneeuwval. Bij zweetwerk in de winter beter om 's ochtends te wachten op de lichte dooi voordat jij en je viervoeter gaan nazoeken. Op dit moment zullen de geurstoffen die door de nachtvorst zijn gefixeerd verdampen en zal onze zweethond het een pak makkelijker hebben om het spoor te volgen. Meestal is regenval ook géén verklaring voor het niet binnenbrengen van een gewond of dood dier. Water is de beste drager van geuren, regen en motregen zijn dus goeie bondgenoten van onze zweethond. Laat ons wel duidelijk zijn: zware regenval “wast” de grond en wist het geurspoor.


Begrijp! Weet meer, om beter te jagen

Dit alles is slechts een samenvatting van de vele invloeden die inwerken op geursporen en die het werk van onze honden zullen beïnvloeden. Door deze verschijnselen beter te begrijpen kunnen we dus de successen en mislukkingen van onze viervoeters beter plaatsen Hierdoor kunnen we onze viervoeters onder de beste omstandigheden kunnen laten jagen.


Artikel geschreven door Philippe Danthine, gepassioneerd jager en lid van JLLC.

427 keer bekeken0 reacties
jllc-01.png

© 2020 by JLLC.be

No animals were harmed in the making of this website ;-)

Jagersliga / Ligue des Chasseurs

Temselaan 100A 

1853 Grimbergen

jagers@jllc.be / chasseurs@jllc.be

icon-fb.png
icon-insta.png